Coğrafyanın Gökhan’cası

Ben coğrafyaya aşığım, Anadolu coğrafyasına ise tutkulu bir aşığım. Anadolu, gördüklerimden daha fazlasını anlatır bana; bendeki anlamları da hep biraz daha başkadır. Hadi bakalım.

________________________________________

Dağ

Coğrafya anlamı: Çevresine göre yükseltisi fazla, eğimli ve engebeli yer şekli.

Gökhan'cası: Ulu, sığınılan yer. Geçilirken de aşılırken de bu heybetine saygı duyulan. Türkülerin en baş kahramanı. Zirveleri ise hedefler; göz diktiğim, uğruna emek verdiğim.

• Toroslar

________________________________________

Tepe

Coğrafya anlamı: Dağdan daha alçak, çevresine göre yükselti oluşturan yer şekli.

Gökhan'cası: Uçurtma uçurulan yer. Bir koşu gidip dizlerimi kollarımla toplayıp düşündüğüm yer.

• Yekler-Ünye

________________________________________

Yayla

Coğrafya anlamı: Yaz aylarında hayvancılık ve geçici yerleşme için kullanılan, yüksek ve serin düzlükler.

Gökhan'cası: Şenlik başlangıcı. Şehirden arınma alanları, doğayla yaşama hâli. Yayla kültürünü bilmeyenlerin gelmemesi gereken yerler. Her şeyin doğalı. İneklerin en mutlu olduğu yer.

• Çamlıhemşin Yaylaları

________________________________________

Plato

Coğrafya anlamı: Akarsularla yarılmış, çevresine göre yüksek ve geniş düzlükler.

Gökhan'cası: Yüksekteki en büyük kamp alanı. Yüksek rakımda yaşayabilirim hissi. Biraz tepeden baktığım, biraz daha yukarılara göz diktiğim düzlükler.

• Taşeli Platosu

________________________________________

Ova

Coğrafya anlamı: Yükseltisi az, geniş ve düz yer şekli.

Gökhan'cası: Hadi koşturalım, nefes nefese… Yüzlerce koyunun mutlu olduğu yer. Dinginlik zamanı düşüncelerim için. Kışı geçirmenin en doğa hâli.

• Hepsi

________________________________________

Nehir

Coğrafya anlamı: Yeryüzünde sürekli ya da mevsimlik olarak akan büyük akarsular.

Gökhan'cası: Ömür gibi akıp giden. Olmazsa olmaz bir kaynak, hayat veren. Bazen deli, bazen durgun ama sürekli akan duygularım gibi. Aynı zamanda bedensel arınma alanı.

• Kızılırmak ve Yeşilırmak

________________________________________

Dere

Coğrafya anlamı: Nehirlerden daha küçük, genellikle kısa boylu akarsular.

Gökhan'cası: Suyla oyun alanı. Ferahlık, tazelik. Bahçenin süsü, uykunun ninnisi, değirmenin gücü…

• Fırtına Deresi

________________________________________

Göl

Coğrafya anlamı: Karalarla çevrili durgun su kütlesi.

Gökhancası: Durgunluk iyidir hâli. Bir çarşafla üzerinde uyuyabilirim hayali. İskeleden ayaklarımı suya sarkıttığım ikindi vakti psikolojik seans saatleri.

• Aslında hepsi

________________________________________

Vadi

Coğrafya anlamı: Akarsuların aşındırmasıyla oluşmuş, iki yamaç arasında uzanan çukurluk.

Gökhancası: Büyülü yer. “Ya kaybolursam” endişesinin kaybolduğu yer. Zirveye gidilmesi için geçilmesi gereken bölüm. İki dağın arasında sıkışmış hissettiğim güvenli bölge.

• Fırtına Vadisi-Hatila Vadisi

________________________________________

Menderes

Coğrafya anlamı: Akarsuların eğimin az olduğu alanlarda yaptığı büyük kıvrımlar.

Gökhan'cası: Beynimin kıvrımları. Çok düşünce, çok sessizlik. İki nokta arası en kısa mesafe her zaman düz değildir meselesi; gönlümün labirentleri.

• Perşembe Yaylası Menderesleri

________________________________________

Traverten

Coğrafya anlamı: Kalsiyum karbonatlı suların çökelmesiyle oluşan basamaklı kayaç şekilleri.

Gökhan'cası: Çamaşır suyuyla yıkanmış rüyalar âlemi. Pamuk şeker tadında hisler.

• Pamukkale

________________________________________

Bozkır

Coğrafya anlamı: Kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde görülen, kısa boylu ot topluluklarının hâkim olduğu bitki örtüsü.

Gökhan'cası: Gerçek. Buğday sarısı bir gerçek. Her şeyimle dört nala at koşturduğum ata yurdu, köklerim. İnce kıyım sarılmış tütün, esmerleşmiş ten. Neşet Usta’nın tınısı.

• Bozlak’ın ulaştığı her yer

________________________________________

Şelale

Coğrafya anlamı: Akarsuların yatak eğiminin ani arttığı yerlerde yüksekten dökülmesiyle oluşan su düşüşü.

Gökhan'cası: Hadi kendimi suyun akışına bırakayım. Bazen düşüşler de güzeldir.

• Erfelek Şelaleleri

________________________________________

Delta

Coğrafya anlamı: Akarsuların denize ya da göle ulaştığı yerde taşıdığı alüvyonları biriktirmesiyle oluşan düzlük.

Gökhancası: Değişim. Kilometrelerce biriktirdiğim bilgeliği döktüğüm sahiller. Tatlı ile tuzlunun karışmaya çalıştığı zihinsel geçişler.

• Yeşilırmak Deltası

________________________________________

Mağara

Coğrafya anlamı: Karstik alanlarda yer altı sularının kayaçları çözmesiyle oluşan boşluklar.

Gökhancası: Korunaklı alan. Eksilirsem yeniden büyütürüm kendimi. Orada çoğalırım, yeniden yayılırım dört bir yana.

• Bulak Mencilis Mağarası

________________________________________

Kanyon

Coğrafya anlamı: Akarsuların derine aşındırmasıyla oluşmuş, dik yamaçlı dar vadiler.

Gökhan'cası: Ya girince çıkamazsam hissi. Bir rahibe dönerim belki de şakasının gerçekliği. Biraz ürkerim, bolca dua ederim.

• Karanlık Kanyon-Valla Kanyonu

________________________________________

Kıyı

Coğrafya anlamı: Kara ile denizin birbirine temas ettiği geçiş alanı.

Gökhan'cası: Çocukluğumu oynattığım yer. İlk kumdan kaleler çok güçlüymüşçesine; ilk dalga, ilk gerçek hüsran.

• Patara Kumsalları

________________________________________

Falez

Coğrafya anlamı: Dalga aşındırmasıyla oluşmuş dik kıyı yamaçları.

Gökhan'cası: Gün batımlarının seyir yeri. Bir kadeh şarabı güneşle tokuşturduğum anlar. Hızır gelsin çok yaklaşırsam.

• Bozcaada Polente

________________________________________

Ada

Coğrafya anlamı: Her tarafı sularla çevrili kara parçası.

Gökhan'cası: Sait Faik. Bol hikâye, bol balık. Kültür renkliliği, muhacir kardeşliği… Şehirden kaçış, kısa bir bypass hâli.

• Burgazada

________________________________________

Koy

Coğrafya anlamı: Denizin karaya doğru sokulduğu, genellikle dalgalardan korunaklı alan.

Gökhan'cası: Balık sohbetleri, yosun kokusu. İkindi sonrası tavla seansları. Kayıkçı tekneleri arasında bir yaşam; ağ örer gibi örmek kendi hikâyemi.

• Gideros Koyu

Bu yazı, Anadolu’yu gezmekten çok, Anadolu’yla büyüyen benim notlarımdır.